Türkiye’de Atla Terapi denildiğinde ilk akla gelen engelliler için yapılan tedavi maksatlı çalışmalar oluyor. Ancak dünyada 90’lı yıllardan beri gençler ve yetişkinlerle atla psikoterapi, kişisel gelişim ve öğrenme konularında çalışmalar yapılıyor, hatta bunların çeşitli türlerini sınıflandıran, standartları korumak açısından denetleyen dernekler de mevcut. Yıllar içinde yurtdışında bu tür uygulamaların yapıldığı yerlerin ve bu uygulamalarda kullanılan atların sayısındaki inanılmaz artış da gösteriyor ki; atlar insana iyi geliyor.

Atlar insanlara özellikle;

• hayatlarındaki sorunların farkına varma ve kişisel engellerin üstesinden gelme,
• yaşam amaçları ve tutkularını bulma,
• derinlere gömdükleri ve farkına varmasalar da hala hayatlarını etkileyen travmalarla yüzleşme,
• kendilerini daha iyi tanıma ve özbenliklerine ulaşma,
• korkularını tanıma ve üstesinden gelme,
• sınırlarını belirleme ve günlük hayatta bunları korumayı başarma,
• bağımlılıklardan kurtulma,
• sosyal alandaki yetersizlikleri aşma,
• liderlik becerilerini geliştirme,
• sadece hayatta kalmaya çalışarak değil hayatın tadını çıkararak yaşamayı öğrenme,
• kendi duygularının farkına varma ve onların dilinden anlama,
• farkındalıklarını arttırarak yüksek bilinç konumuna ulaşma,

konularında iyi geliyor, iyileştiriyor.

Bu iyileşmenin nedenlerine ve nasıllarına burada fırsat buldukça değineceğim. Ancak çalışma esnasında atla insanın ilk karşılaşma anından yola çıkacak olursak, burada iki tarafın da algılarının öğrenme ve gelişmeye hizmet ettiğini görüyoruz.

Atlar düşündüklerine göre değil, hissettiklerine göre davranırlar. Dolayısıyla bir at insanla ilk karşılaştığı anda onun vücut dili, ses tonu, yaptığı hareketlerden önce onun hislerini algılar ve tepkilerini buna göre verir. Çok korksa da cesur ve güçlü görünmeye çalışan bir insanın korkusuna cevap verir mesela, sert duruşuna değil. Veya içinde mutsuz, üzgün ama diğerlerine neşeli davranmaya çalışan bir insanın üzüntüsünü algılar ve tepkisi neşeli insana vereceği tepki olmaz. En önemlisi de atlar için hislerin, duyguların bir hiyerarşisi olmamasıdır. Yani insanlar arasında olduğu gibi olumlu duygular yansıtmak iyi, olumsuz duygular yansıtmak daha kötü olarak algılanmaz atlarca. Onlar için önemli olan karşısındakinin tutarlı olmasıdır. Kendini kötü hisseden, üzgün hisseden birisi yanında ağlarsa bu normaldir, at için o kişinin içindekilere dair algıladıkları ile vücut diliyle yansıttığı aynı mesajı vermektedir, tutarlıdır. Atın algıladığı tutarlılık, onun için “bu insanın yakın olması güvenli” mesajını taşır. Aksine hisleri ile davranışları birbirine uymayan bir insan güvenilir değildir çünkü at için “tanımlanamaz” kategorisine girer, yani tehlikelidir. Daha ilk karşılaşma anında at, bu algılaması nedeniyle karşısındaki insanı kendine karşı dürüst olmaya, içi dışı bir olmaya zorlar. İşte bu nedenledir ki at, sahte bir neşe ve kendine güvenle atı sevmeye kalkışan iyi niyetli bir kadından ilk karşılaşmada ölesiye kaçar veya hiç yüz vermez. Yine işte bu nedenledir ki at, çevresine toplanmış eğitim alan bir grup ergenin arasında en sosyal, en yüksek sesle gülen veya en popüler gözükenin değil, bir kenara çekilmiş, başını öne eğerek içindeki karmaşayı dinlemeye koyulmuş o gencin yanında gider, durur.

İnsanların algıları ise, atlarınkinin aksine daima geçmiş öğrenmeler nedeniyle kirlenmiş durumdadır. Atlar her deneyimi yeni bir deneyim olarak kabul ettiklerinden her an her olasılığa açıktırlar ancak biz insanlar hep geçmiş deneyimlerimizden çıkardıklarımıza göre davranırız. Atın yeryüzündeki varlığı modern insanınkinden bile eskidir, bu demektir ki, insan varolalı beri atlar bir şekilde hayatında olagelmiştir. Bilinçaltımızda ve bilincimizde ne çok geçmiş deneyim demektir bu! Bu yüzden insanlar atla yüzyüze geldiklerinde, mitolojik hikayelerden, masallara, filmlerden, kitaplara kadar her anlatı ve zamandan gelen, türlü türlü çağrışıma sahiptirler zihinlerinde. Tabii bu çağrışımlar şimdiki hayatlarında deneyimledikleri doğrultusunda öne çıkar. Kimine göre güç timsalidir at, kimine göre bağışlayıcılık, kimine göre öte dünyalara ait bir varlıktır, kimine göre insan hayatını kolaylaştıran bir araçtır sadece, kimine göre çok büyük ve korkutucudur, kimine göre şefkat ve iyiliğin sembolüdür. İşin enteresan yanı atların vücut dilleri ve temel davranış özellikleri hiç değişmez ve hep aynı anlama gelir. Ancak bu farklı farklı algı filtrelerinden dolayı aynı davranışı farklı insanlar başka başka yorumlarlar. Yanından ayrılıp az öteye otlamaya giden atın onu sevmediğini düşünür mesela. Veya “beni hiç takmıyor bu at” diye düşünür. Oysa at kendini onun yanında güvende hissettiği için rahat rahat otlamaya başlamıştır. Padoka veya maneje yeni çıkan atın koşturup, havaya çifteler atmasını “ne kadar öfkeli, sinirli bu hayvan!” diye yorumlar örneğin. Oysa at boksundan çıkmış ve serbest kalmış olmasının neşesini yaşıyordur. Havalanan tozlar nedeniyle burnundan sesler çıkaran atın kendisine kızdığını söyleyenler bile olabiliyor bazen. Dolayısıyla, atla ilk karşılaşmada bile kişinin algılaması, bize onun hayat görüşü, düşünme şekli ve öncelikleriyle ilgili çok şey söyler.

Atla koçluk ve öğrenme programında ilk karşılaşmanın ardından atla birlikte yapılan çalışma esnasında da çok çeşitli deneyimler yaşanır, her biri kişiye özeldir ve her biri o kişinin, o anda tam da ihtiyacı olan şekilde meydana gelir.

Atlar, elbette onlarla olan her tür iletişimimiz esnasında biz insanları iyileştirir, değiştirir, dönüştürür ancak mesajı algılamamız için yardım alarak süreci hızlandırmış oluruz. Elbette bunları yorumlayacak kişinin de hem atların hem de insanların psikolojilerini ve davranışlarını anlamak açısından yetkin olması gereklidir. Atlarla yaşanacak bu tür bir deneyim, özellikle de atlarla yeni karşılaşan kişiler için o denli güçlüdür ki, doğru yorumlama, doğru teşhis ve terapi için hayati derecede önem taşır.

“Atçı” olan, hayatında atlar olan herhangi birine sorun, bugüne değin atlarla ilgili yaşadıkları hangi tema etrafında şekilleniyor? Atlarla ilgili hangi niyetlere veya hedeflere sahip olmuşlar ve neler tam da onların hayal ettiklerinin aksi yönünde gerçekleşmiş? Atlarla olan hikayelerinde en çok öne çıkan nedir? İşte alacağınız cevaplar, atların o kişileri eğitmek istediği yönlere işaret edecektir. Atlar, bizim olabileceğimizin en iyisi olmamızı ister ve sürekli bunu talep ederler. At Destekli Koçluk ve Öğrenme programları ise bu tür bir farkındalığı çok daha kısa bir sürede yaşatabilir.